"مستند ظهور" در ترازوی نقد(1)
بخش اول: نقاط قوت برنامه
نقد شایسته آن است که نقاط قوت را در کنار نقاط ضعف ببیند. بنابراین پیش از هر چیز به بیان شایستگی‌های این مستند خواهیم پرداخت. اگرچه برخی از نقادان این برنامه نیز به صورت تلویحی به برخی از نقاط قوت آن اشاره کرده اند اما گویا هیچ یک از آنان به صورت منسجم به این نکته نپرداخته اند. به نظر می‌رسد که این نقاط قوت عبارتند از:
1. جذابیت موضوع
از آنجا که موضوع مهدویت با نجات بشر در آمیخته است و از آینده ای روشن سخن می‌گوید، عنوان کردن این موضوع برای جوامع مختلف و با گرایشات گوناگون جذابیتی ویژه دارد. اما در میان ریز موضوعات مهدویت شاید هیچ موضوعی به جذابیت نشانه‌های ظهور نباشد. چرا که این نشانه‌ها با کنجکاوی انسان گره می‌خورد و آمدن موعود را عینیت می‌بخشد.
یکی از نقاط قوت هر مجموعه ای انتخاب موضوعی جذاب و پرکشش است که این مهم در این برنامه شکل گرفته است.
2. ایجاد شوقی وصف ناپذیر برای ظهور
همانطور که می‌دانیم یکی از وظایف ما در دوران غیبت حضرت مهدی، انتظار است. اما نه انتظاری راکد و بی تحرک بلکه انتظاری فعال و پرتحرک. مسلما چنین انتظاری شوق و ذوقی فراوان در پی خواهد داشت و منتظران را آماده حرکت جهانی حضرت خواهد کرد.
بنابراین یادآور شدن مسأله ظهور آن هم در قالبی هنرمندانه می‌تواند شوق ظهور را در جامعه افزایش دهد و تحرک منتظران را برای خودسازی و جامعه سازی بیشتر از گذشته نماید. البته باید توجه داشت که این مهم نباید به هر قیمتی صورت پذیرد و به اصطلاح، «هدف وسیله را توجیه کند».
مطالب مطرح شده در این مستند نیز چنین انگیزه ای را ایجاد می‌کند و ذوق و شوقی فزاینده می‌آفریند. بیننده ای که خود را در آستانه ظهور می‌بیند شوقی وصف ناپذیر می‌یابد و انگیزه ای فراوان پیدا می‌کند که چنین کاری اگر مطابق موازین باشد ستودنی است.
3. ابراز احتمالی بودن تطبیق‌ها در ابتدای بحث
مساله تطبیق افراد کنونی با اشخاصی که در روایات آستانه ظهور مطرح شده نباید با قطعیت صورت پذیرد. چرا که این مساله به توقیت (تعیین وقت برای ظهور حضرت) می انجامد و در روایات فراوانی از این مساله نهی شده است.
در ابتدای این برنامه به این نکته عمومی به صورت کلی اشاره شده است و تطبیق‌های ارائه شده را احتمالی برمی شمرد. همچنین اکثر موارد تطبیقی نیز به صورت جمله پرسشی مطرح گردیده و سعی برآن شده تا تطبیق‌ها با قطعیت همراه نباشد.
یادآور شدن مسأله ظهور آن هم در قالبی هنرمندانه می‌تواند شوق ظهور را در جامعه افزایش دهد و تحرک منتظران را برای خودسازی و جامعه سازی بیشتر از گذشته نماید. البته باید توجه داشت که این مهم نباید به هر قیمتی صورت پذیرد و به اصطلاح، «هدف وسیله را توجیه کند»
4 تدوین و تنظیم متناسب
انسجام شایسته در ارائه مطالب می‌تواند تاثیر فراوانی در فهم مطلب و اقناع شنوندگان یا بینندگان داشته باشد که در این مستند به خوبی به آن پرداخته شده است. تدوین و تنظیم مطالب توانسته است پاذل مبهمی را که در ذهن مخاطب ایجاد شده پر کند و تصویری دلخواه به او بنمایاند. بررسی شخصیت افراد مهمی که می‌توانند در دوران پیش از ظهور حضرت، حرکت سازی کنند، یکی پس از دیگری مطرح شده و به خوبی در کنار هم قرار داده شده است.
5 ارائه هنرمندانه و تاثیر گذار
استفاده از ابزارهای هنری صوتی و تصویری می‌تواند بر جذابیت کار بیافزاید و تاثیر محتوا را افزایش دهد. اگرچه مجریان این برنامه رفتاری حرفه ای و هنرمندانه ندارند و اندکی از جذابیت آن کاسته اند اما می‌توان گفت که ارائه دیگر مطالب و محتوای برنامه، نسبتا هنرمندانه است. همچنین بهره گیری از صوت و تصویرهای متناسب، محتوا را برای بیننده قابل پذیرش کرده است.
در قسمت بعد به نقاط ضعف این مستند خواهیم پرداخت.
ادامه دارد ...